GJUHA AMTARE KUNDREJT GJUHËS VENDASE DHE ZYRTARITETIT TË GJUHËS KOMBËTARE

ALIMI, Dervish (2026) GJUHA AMTARE KUNDREJT GJUHËS VENDASE DHE ZYRTARITETIT TË GJUHËS KOMBËTARE. ALBANOLOGJIA International Journal of Albanology, 13 (25-26). pp. 99-103.

Text ALBANOLOGJIA 2026-99-103.pdf Download (376kB)

Abstract

Sipas përkufizimit, gjuha amtare: gjuha me të cilën një person është rritur duke folur që nga fëmijëria e hershme. Ndërsa një gjuhë native (vendase) i referohet gjithashtu gjuhës së parë të mësuar nga një folës 'amtar', e cila është gjuha e tij amtare. Përkufizimi i gjeneruar nga inteligjenca artificiale bazohet në: Enciklopedinë e Gjuhës dhe Gjuhësisë (Botimi i Dytë), 2006. Pra, 'Amëtare' përdoret gjithashtu për të përshkruar rendin e përvetësimit të gjuhës: një gjuhë 'amtare' është gjuha e parë e mësuar nga një folës 'amtar'. Por, Gjuhët Amtare (native) të gjuhëve të vjetra dhe në zhdukje i referohen fiseve indigjene në SHBA dhe Australi. Gjuhët indigjene në Amerikë kanë pësuar shkatërrim të gjerë përmes kontaktit me gjuhët koloniale të fuqizuara socio-politikisht. Legjislacioni që ndëshkon mësimin ose përdorimin e gjuhëve amtare dhe që mandaton anglishten si gjuhën ekskluzive të mësimdhënies u zbatua në rezervatet indiane që nga shekulli i 19-të. Vlerësimet e vendosin numrin e gjuhëve amtare në kohën e kontaktit evropian në 300-600; Shifra aktuale është afërsisht 175, nga të cilat më pak se 20 po mësohen nga fëmijët dhe për këtë arsye janë potencialisht të qëndrueshme.

Item Type:	Article
Subjects:	L Education > L Education (General)
Divisions:	Faculty of Law, Arts and Social Sciences > School of Education
Depositing User:	Unnamed user with email zshi@unite.edu.mk
Date Deposited:	25 Sep 2026 11:35
Last Modified:	25 Sep 2026 11:35
URI:	http://eprints.unite.edu.mk/id/eprint/2508

Actions (login required)

View Item